Podsumowanie akcji #CzujniOnkologicznie podczas Targów KRAKDENT®

Podczas 32. Międzynarodowych Targów Stomatologicznych KRAKDENT® w Krakowie – największego wydarzenia branży w Polsce, które odbyły się 8-10 kwietnia 2026 r. w EXPO Kraków – zrealizowano akcję #CzujniOnkologicznie. Celem było zwiększenie świadomości na temat wczesnego wykrywania nowotworów jamy ustnej oraz roli środowiska stomatologicznego w diagnostyce onkologicznej.

Za organizację przedsięwzięcia odpowiadały: Fundacja do walki z nowotworem jamy ustnej „Z uśmiechem przez życie”, Targi w Krakowie organizator Targów KRAKDENT® i partnerzy merytoryczni: Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum oraz Uniwersytecka Klinika Stomatologiczna w Krakowie.

W ciągu trzech dni przeprowadzono 42 badania przesiewowe, obejmujące zarówno przedstawicieli branży, jak i odwiedzających targi.

Najczęściej diagnozowaną zmianą była linea alba (ok. 10 przypadków). Oprócz tego wykryto m.in. zmiany urazowe, przebarwienia, hiperkeratozę, bliznowacenie koniuszka języka czy naczyniaka. W jednym przypadku konieczne było skierowanie pacjenta na dalszą diagnostykę specjalistyczną do Kliniki Uniwersyteckiej.

Badania realizowane były na stoiskach ośmiu firm partnerskich (Alfa, Denteq, Dornwell, Esdent, Eur-Med. Polska, KolDental, MDS Jończyk, Meditrans) – wystawców Targów KRAKDENT®, którzy udostępnili przestrzeń na 1,5-godzinne sesje przesiewowe. W akcję aktywnie zaangażowali się uznani eksperci, lekarze dentyści, higienistki stomatologiczne oraz przedstawiciele branży, co podkreśliło jej merytoryczny i środowiskowy charakter.

Zespół badający tworzyli specjaliści z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum oraz Uniwersyteckiej Kliniki Stomatologicznej, reprezentujący m.in. Katedrę Periodontologii i Patologii Jamy Ustnej oraz Katedrę Stomatologii Zintegrowanej.

Dużym zainteresowaniem cieszyło się również stoisko Fundacji, gdzie rozdano 160 pakietów materiałów edukacyjnych, wspierających wdrażanie profilaktyki onkologicznej w codziennej praktyce gabinetów stomatologicznych. 

Eksperci biorący udział w akcji zgodnie podkreślali rosnące znaczenie czujności onkologicznej w codziennej praktyce stomatologicznej, wskazując zarówno na skalę problemu, jak i realny wpływ wczesnej diagnostyki na zdrowie pacjentów. Jak zaznaczyła prof. dr hab. Jolanta Pytko-Polończyk – liczba nowotworów, zwłaszcza regionu głowy i szyi, znacznie wzrosła – o ponad 5% w ciągu ostatnich lat, a ich lokalizacja w istotny sposób wpływa na jakość życia pacjentów. Profesor zwróciła uwagę, że w kształceniu przyszłych lekarzy ogromny nacisk kładzie się na dokładne i wnikliwe badanie jamy ustnej, które powinno wykraczać poza ocenę samych zębów. – Nazywamy się dentystami, ale tak naprawdę jesteśmy lekarzami od całości tego regionu – podkreśliła, wskazując na konieczność holistycznego spojrzenia na pacjenta. Szczególne znaczenie ma również dokładnie przeprowadzony wywiad, w tym informacje o obciążeniach nowotworowych w rodzinie. 

W takich przypadkach – jak zaznaczyła – badanie powinno być jeszcze bardziej wnikliwe i obejmować także miejsca trudnodostępne, jak boczna powierzchnia języka, gdzie często mogą rozwijać się zmiany o istotnym znaczeniu klinicznym. Profesor przypomniała również, że stomatolodzy pełnią rolę lekarzy pierwszego kontaktu w obrębie jamy ustnej, a sama jama ustna stanowi – lustro chorób ogólnoustrojowych. To właśnie tutaj często pojawiają się pierwsze sygnały nie tylko chorób onkologicznych, ale także innych schorzeń, które wymagają dalszej diagnostyki. Dlatego tak istotne jest, aby każdą wizytę traktować jako okazję do pełnej oceny stanu zdrowia pacjenta.

Do znaczenia profilaktyki odniósł się również prof. dr hab. Marek Ziętek, podkreślając, że choć nowotwory jamy ustnej nie należą do najczęstszych, – mają ogromny wpływ na życie człowieka – na wygląd, sposób mówienia i jedzenia, a ich przeoczenie jest stosunkowo łatwe ze względu na anatomiczną złożoność tej okolicy. Jak zaznaczył – rola stomatologów i higienistek w wykrywaniu zmian w jamie ustnej jest nie do przecenienia. Przeoczenie czegoś w jamie ustnej jest bardzo proste, to są różne zakamarki, zachyłki, zagłębienia, na które nieraz nie zwraca się uwagi, a musimy na to zwracać uwagę. Właśnie po to jest dokładne badanie jamy ustnej.

Na konieczność zwiększania świadomości zarówno wśród lekarzy, jak i pacjentów zwróciła uwagę prof. dr hab. Kinga Grzech-Leśniak, podkreślając, że – czujność onkologiczna jest ważna w codziennej praktyce stomatologicznej, ponieważ mamy rosnącą liczbę zakażeń widocznych w jamie ustnej – zaczynając od wirusowych HPV, poprzez inne – liszaje, leukoplakię, zmiany przednowotworowe, grzybice, które towarzyszą pierwszym obrazom nieprawidłowości immunologicznej. Stomatolodzy i higienistki powinni wzmożyć czujność onkologiczną pacjentów, żeby wychwytywać zmiany na wczesnym etapie. Na wizytach powinniśmy skupiać się nie tylko na leczeniu, ale na uprawianiu profilaktyki, z którą wiąże się edukacja (pacjentów). 

Perspektywę praktyczną uzupełniły wypowiedzi lekarzy dentystów i higienistek stomatologicznych. Lek. dent. Justyna Wichlińska zaznaczyła, że – czujność onkologiczna jest obowiązkiem i dbałością o pacjenta, ponieważ to właśnie personel stomatologiczny często jako pierwszy ma szansę zauważyć niepokojące zmiany. Z kolei hig. Anna Makówka podkreśliła, że w codziennej pracy – czujność onkologiczna to przede wszystkim czas poświęcony naszym pacjentom. Badamy nie tylko struktury, które są twarde w jamie ustnej, czyli zęby, ale również zwracamy uwagę na miękkie struktury - dno jamy ustnej, dziąsła, podniebienie, policzki i czasem to właśnie higienistka zwraca uwagę na niepokojące zmiany, które pojawiają się w jamie ustnej.

O znaczeniu profilaktyki mówiła także hig. Jolanta Bartoszuk, wskazując, że – rola higienistki stomatologicznej w wykrywaniu zmian w jamie ustnej jest olbrzymia. Nasz zawód opiera się na profilaktyce, edukacji i promocji zdrowa i wdrażaniu nawyków prozdrowotnych, a tym bardziej badaniach przesiewowym, sprawdzaniu oraz uświadamianiu pacjentów jak dużo możemy zdziałać, jeżeli zmianę wykrywa się na wczesnym etapie.

Ważny aspekt relacji z pacjentem poruszył Mariusz Oboda z firmy OBODA GROUP, zwracając uwagę, że rola lekarza nie ogranicza się do leczenia – obejmuje także – prowadzenie pacjenta i budowanie jego świadomości, również onkologicznej.

Skala Targów KRAKDENT® – blisko 400 wystawców i ponad 12 000 odwiedzających – stworzyła wyjątkową przestrzeń do szerokiego dotarcia z przekazem dotyczącym profilaktyki nowotworów jamy ustnej. Duże zainteresowanie badaniami oraz częścią edukacyjną potwierdza, że temat ten jest coraz bardziej obecny w świadomości środowiska stomatologicznego i wymaga dalszego systematycznego rozwijania.

– Uważam, że Targi KRAKDENT są świetną platformą dotarcia z informacją o akcji #CzujniOnkologicznie. Dlatego dziękuję Targom w Krakowie za możliwość jej przeprowadzenia. Po raz pierwszy wspólnie zorganizowaliśmy tę inicjatywę wiele lat temu i już wtedy pokazała ona, że warto ją kontynuować oraz że coraz więcej lekarzy dentystów dostrzega ten problem. Myślę, że dzięki tegorocznej akcji jeszcze więcej lekarzy będzie wiedziało, co to znaczy czujność onkologiczna, i będzie dbało o swoich pacjentów, sprawdzając, czy nie mają żadnych podejrzanych zmian – podkreśliła Małgorzata Nowak-Niedźwiedzka, Prezes Fundacji „Z uśmiechem przez życie”.